Z okazji 101. rocznicy urodzin Ludwika Krzysztofa Zaleskiego-Zamenhofa zapraszamy na promocję książki „Ulica Zamenhofa” Romana Dobrzyńskiego.
23 stycznia 2026, godz. 17:00
wstęp wolny
prowadzenie spotkania: Jarosław Parzyszek (Fundacja im. Ludwika Zamenhofa) i Agnieszka Kajdanowska (Białostocki Ośrodek Kultury/Centrum im. Ludwika Zamenhofa)
Książka jest wywiadem rzeką z Ludwikiem Krzysztofem Zaleskim-Zamenhofem, wnukiem Ludwika Zamenhofa. Na przestrzeni kilku lat, pod koniec lat 90. XX wieku, przeprowadził go dziennikarz i esperantysta Roman Dobrzyński. Bohater wywiadu opowiada historię swojego życia. Mimo, że jego losy były silnie splecione z dziedzictwem dziadka i ruchem esperanckim, jest to rozmowa nie tylko na temat esperanta, jego współczesnej roli, Ludwika Zamenhofa, czy miasta, z którego się wywodził, ale także głębokie rozważania filozoficzne na temat kondycji świata, w którym żyjemy i ważna próba odpowiedzi na pytanie, czy idee Ludwika Zamenhofa przetrwały próbę czasu.
Cudem ocalały z warszawskiego getta Ludwik Krzysztof Zaleski-Zamenhof w jednym z rozdziałów wyjaśnia, skąd wziął się tytuł książki: Nie jest przypadkowy, sam się przysporzył. Setki ulic Zamenhofa znajdują się w różnych krajach na całym świecie. Czy chodzi o jakąś konkretną ulicę, czy o jedną wybraną spomiędzy wszystkich? Albo o wirtualną drogę, po której ludzkość pójdzie wedle marzeń Zamenhofa? Istnieje pewna wyjątkowa ulica Zamenhofa w Warszawie, gdzie pod numerem 9 stał dom, w którym przez wiele lat mieszkał i pracował doktor Zamenhof. W gabinecie lekarskim praktykował okulistykę, którą po jego śmierci kontynuowali syn Adam i synowa Wanda. Dziwny zbieg okoliczności spowodował, że przyznano mi mieszkanie na odbudowanej po wojnie ulicy Zamenhofa, nie jako wnukowi, lecz młodemu inżynierowi. Zamieszkałem znowu na tej samej ulicy, tyle że pod numerem 8. Potem dołączyły żona Krystyna, córki Hanna i Małgorzata.
Praca nad drugim, poszerzonym wydaniem książki miała być zwieńczeniem pracy Romana Dobrzyńskiego. Niestety, nie udało nam się wspólnie ukończyć książki – autor zmarł 13 listopada 2025 roku, przed wydaniem publikacji. Dokończone przez zespół Białostockiego Ośrodka Kultury polsko-angielskie wydanie książki jest hołdem złożonym zarówno samemu autorowi, jak i jego protagoniście w 101. rocznicę urodzin.
Roman Dobrzyński urodził się w 1937 roku w Warszawie. Był pisarzem, dziennikarzem, podróżnikiem, reżyserem filmów dokumentalnych, reporterem telewizyjnym, zafascynowanym światem iberoamerykańskim; autorem książek m.in. o Hiszpanii, Portugalii, Peru, Brazylii i Nikaragui. Był także propagatorem esperanta, podkreślającym polski rodowód języka międzynarodowego oraz aktywnym działaczem ruchu esperanckiego. Jako prezes Polskiego Związku Esperantystów w 1987 roku zorganizował Światowy Kongres Esperanta w Warszawie – w setną rocznicę narodzin języka międzynarodowego. W 1989 roku został wiceprezesem Światowego Związku Esperanta (UEA), w 2005 roku otrzymał tytuł honorowego członka tej organizacji. W 2022 roku otrzymał Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Zmarł 13 listopada 2025 roku w Warszawie.
Ludwik Krzysztof Zaleski-Zamenhof urodził się w 1925 roku w Warszawie jako Ludwik Zamenhof. Był inżynierem konstruktorem, esperantystą, jedynym wnukiem Ludwika Zamenhofa. Zaprojektował m.in. Stadion Olimpijski w Montrealu i krzyż-pomnik generała Charles’a de Gaulle’a w Colombey-les-Deux-Églises, korzystając z technologii betonu sprężonego. Podczas II wojny światowej przebywał w warszawskim getcie, z którego się wydostał, udając martwego. Po aryjskiej stronie ukrywał się pod przybranym imieniem i nazwiskiem jako Krzysztof Zaleski. Po wojnie wrócił do rodowego nazwiska, ale nie rozstał się z pseudonimem, przybierając podwójne imię i nazwisko. W 1949 roku ukończył budownictwo na Politechnice Warszawskiej. Przez dziesięć lat pracował w Polsce jako inżynier konstruktor. W 1959 roku wyemigrował do Francji. Do śmierci mieszkał pod Paryżem. Przez wiele lat był wykładowcą Szkoły Architektury w Paryżu i Politechniki Mediolańskiej. Gościnnie wykładał w kilku krajach. Opublikował ponad sto artykułów w językach polskim, francuskim, angielskim i esperanto. Od 1993 roku, po przejściu na emeryturę, dużo czasu przeznaczał na promocję esperanta, m.in. uczestnicząc w wielu kongresach. Zainicjował przyznawanie Medalu Tolerancji, który wręczył papieżowi Janowi Pawłowi II w Drohiczynie podczas jego pielgrzymki do Polski w 1999 roku. W 2007 roku został Honorowym Obywatelem Białegostoku. Wsparł organizację 94. Światowego Kongresu Esperanta w Białymstoku, uczestnicząc w inauguracji Centrum im. Ludwika Zamenhofa. Zmarł w 2019 roku.
